Lengyel
Ksiazka "Na cale zycie. Listy 1910-1954" zawiera listy Olgi Frejdenberg i Borysa Pasternaka oraz fragmenty jej dziennika. Jak pisze profesor Nina Braginska, filolog klasyczny i badaczka spuscizny Olgi Frejdenberg: "W 1973 roku znalazlam w skrzyni z rekopisami Olgi Frejdenberg 129 listow Borysa Pasternaka. Rusudan Rubienowna Orbieli, spadkobierczyni Frejdenberg, nie miala pojecia o ich istnieniu. Listy zostaly przekazane synowi pisarza, Jewgienijowi, i w rezultacie w 1981 roku, za granica, ukazalo sie pierwsze ksiazkowe wydanie tej korespondencji (czesc listow Olgi do Borysa zachowala sie w rodzinie Pasternakow), ktora nastepnie zostala przetlumaczona na inne jezyki i wywolala duzy odzew medialny w wielu krajach. Nikomu nieznana korespondentka Borysa Pasternaka wywoluje ogromne zainteresowanie. Zamiast zwyklego czlowieka, kuzynki, ktora los na chwile wydobyl z cienia zgaslego zycia i przypadkiem postawil obok wielkiego czlowieka, przed czytelnikiem pojawia sie doskonale wladajaca piorem rozmowczyni poety, w niczym mu nieustepujaca w prowadzonym dialogu. W Moskwie lat 80. nieliczne egzemplarze "Korespondencji" [wydanej na Zachodzie] przekazywano sobie z rak do rak i czytano w jedna noc jak wydawnictwa drugiego obiegu. Energia przyciagania i odpychania bliskich sobie i dalekich ludzi powodowala gorace spory, kto jest w tym duecie silniejszy, wyrazistszy i kto ma wiecej racji. Nie bralam w tym udzialu, zawsze myslalam: oto brat i siostra, ale on - niesmiertelny bog, a ona - smiertelna istota.". Bohaterowie epistolarnej epopei - wybitna uczona, filolog klasyczny i jezykoznawca, prekursorka studiow antropologiczno-kulturowych oraz poeta, pisarz i tlumacz, bliscy krewni, w podobny sposob odczuwajacy i postrzegajacy swiat, w okresie mlodzienczym przez chwile poddani romantycznemu zauroczeniu, w miare uplywu lat zdani na listowna wymiane opinii i ocen w sprawach osobistych i zawodowych - daja nam wglad w swiat swoich przezyc i wzruszen, pragnien i dokonan oraz wprowadzaja w zycie inteligencji rosyjskiej w latach, ktore obejmuje korespondencja. Przedrewolucyjna idylla dziecinstwa i mlodosci bohaterow, wychowywanych w rodzinach artystyczno-dziennikarskiej inteligencji, zostaje brutalnie zburzona najpierw wojna, a pozniej rewolucja i wojna domowa - katastrofami, ktore zmienily czas w nieprzerwana walke o zachowanie wartosci kultury i cywilizacji budujacych tozsamosc Europy od czasow antyku w warunkach brutalnej przebudowy podstaw zycia spolecznego Rosji, doswiadczonej kolejna wojna i spowodowanymi nia cierpieniami. Korespondencja Olgi Frejdenberg i Borysa Pasternaka udostepnia nam codziennosc, swiat doznan i przezyc ludzi obdarowanych przez nature niezwykla wrazliwoscia, talentami artystycznymi i pasjami tworzenia, ocalajacymi czlowieczenstwo i przyzwoitosc w czasach rozpetanych zywiolow totalitaryzmu i zdziczenia. Poznajemy naszych bohaterow w doswiadczeniach wspolnych innym ludziom, w sytuacjach, ktore dobrze jest znac tylko z literatury. Tworczosc poetycka i prozatorska Borysa Pasternaka jest znana w Polsce od wielu lat. Dzielo naukowe Olgi Frejdenberg stopniowo znajduje wlasciwe miejsce w humanistyce polskiej. Jej Dzienniki nie zostaly dotad wydane w calosci rowniez w Rosji. Udostepniana obecnie polskiemu czytelnikowi ksiazka bedzie z pewnoscia zajmujaca lektura dla wszystkich, ktorzy probuja ogarnac i zrozumiec, co uczynil czlowiek w XX wieku w Europie ze swoim swiatem i kultura.
